U borbi protiv „tihe bolesti“ – Rana dijagnostika čuva kosti i sprečava prelome

Osteoporoza je jedno od najčešćih oboljenja koštanog sistema i predstavlja veliki javnozdravstveni problem, posebno kod starije populacije. Bolest se razvija postepeno, bez izraženih simptoma, zbog čega je često nazivaju „tihom bolešću“. U mnogim slučajevima prvi znak da je kost oslabljena jeste prelom, koji može nastati i nakon minimalne povrede.

Stručnjaci zato ističu da je rano otkrivanje osteoporoze od presudnog značaja, a najpouzdanija metoda za postavljanje dijagnoze jeste osteodenzitometrija – pregled koji se smatra zlatnim standardom u proceni gustine kostiju.

Reč je o brzom, bezbolnom i potpuno neinvazivnom snimanju koje omogućava lekarima da precizno procene kvalitet kostiju, odrede rizik od preloma i na vreme započnu odgovarajuće lečenje.

Tokom pregleda analiziraju se dva najvažnija regiona skeleta – lumbalni deo kičme i vrat butne kosti. Upravo su prelomi na ovim mestima najčešći kod osoba sa osteoporozom i predstavljaju jedan od najvećih uzroka smanjene pokretljivosti i gubitka samostalnosti kod starijih pacijenata.

Savremeni aparat pomoću rendgenskih zraka meri mineralnu gustinu kostiju, a dobijeni rezultati predstavljaju osnov za procenu njihovog kvaliteta. Pored same gustine kostiju, stručnjaci danas obraćaju pažnju i na mikroarhitekturu koštanog tkiva, koja dodatno utiče na čvrstinu kostiju i mogućnost nastanka preloma.

Međutim, dijagnostika se ne završava samim snimanjem. Nakon pregleda lekar detaljno razgovara sa pacijentom kako bi procenio prisustvo faktora rizika. U obzir se uzimaju godine života, vreme ulaska u menopauzu, životne navike poput pušenja i konzumiranja alkohola, pridružene hronične bolesti, kao i terapije koje mogu negativno uticati na kvalitet kostiju.

U proceni rizika koristi se i međunarodno priznata FRAX metoda, koja na osnovu medicinskih podataka i rezultata osteodenzitometrije izračunava verovatnoću nastanka preloma u narednim godinama. Ovakva procena omogućava lekarima da za svakog pacijenta odrede najadekvatniji plan lečenja i mere prevencije.

Osteoporoza se najčešće javlja kod žena nakon menopauze, kada usled pada nivoa hormona dolazi do ubrzanog gubitka koštane mase. Ipak, bolest nije rezervisana samo za žene. Sve češće se dijagnostikuje i kod muškaraca, posebno kod pušača, osoba koje konzumiraju veće količine alkohola ili boluju od hroničnih bolesti koje utiču na metabolizam kostiju.

Stručnjaci upozoravaju da se rizik od osteoporoze može značajno smanjiti redovnim preventivnim pregledima, pravilnom ishranom bogatom kalcijumom i vitaminom D, fizičkom aktivnošću i zdravim životnim navikama. Upravo zato osteodenzitometrija predstavlja jedan od najvažnijih pregleda za rano otkrivanje bolesti i sprečavanje ozbiljnih komplikacija koje osteoporoza može izazvati.

Projekat je realizovan uz podršku i sufinansiranje od strane Gradske uprave za socijalnu i porodičnu zaštitu, obrazovanje, kulturu i sport Grada Niša, čija je podrška omogućila snimanje i emitovanje 48 emisija, kao i ostvarenje svih planiranih ciljeva projekta.