Izložba „Linija koja prethodi vremenu“, posvećena stvaralaštvu Uroša Toškovića, jednog od najznačajnijih crtača druge polovine 20. veka, otvorena je u Galeriji Sinagoga u Nišu, gde će publika moći da je pogleda do 1. avgusta.

Postavku zajednički realizuju Galerija savremene likovne umetnosti Niš i Narodni muzej Niš, nakon što je predstavljena publici u Valjevu i Galeriji Radio-televizije Srbije u Beogradu.

Pred Nišlijama se nalazi 50 Toškovićevih crteža izvedenih ugljenom, olovkom i tušem, koji svedoče o bogatom i nekonvencionalnom umetničkom putu autora koji je tokom života priredio oko 50 samostalnih izložbi i učestvovao na brojnim kolektivnim postavkama.

Direktorka Galerije savremene likovne umetnosti Niš Emilija Ćoćić Bilić istakla je da je Tošković bio likovni filozof koji se suprotstavljao društvenim konvencijama, komercijalizaciji umetnosti, dehumanizaciji i eksploataciji čoveka.

Iako njegova estetika na prvi pogled deluje mračno, ona, kako je objasnila, bez mržnje i na duboko human način otkriva bol, patnju, unutrašnje nemire i stradanja njegovih likova.

Tošković je kroz emocije svojih junaka pokušavao da razotkrije stvarnost i predstavi je onakvom kakva jeste, ali i da upozori na probleme koji bi mogli da obeleže budućnost.

Ratna stradanja oblikovala njegov umetnički izraz

Na formiranje Toškovićevog prepoznatljivog likovnog izraza snažno su uticala iskustva iz detinjstva i ratna stradanja. U ranoj fazi stvaralaštva bio je posvećen crtanju mrtvih vojnika i konja, dok su sredine u kojima je kasnije boravio dodatno oblikovale njegovu poetiku.

Značajan deo života proveo je u Parizu kao stipendista francuske vlade, a živeo je i u nekoliko američkih gradova, Beogradu i Crnoj Gori. Kosmopolitsko iskustvo ostavilo je dubok trag u njegovom radu i doprinelo razvoju umetničkog izraza po kojem je ostao prepoznatljiv.

Izložba „Linija koja prethodi vremenu“ prethodno je bila predstavljena u Galeriji RTS-a u Beogradu, odakle je nastavila put ka drugim gradovima Srbije.

Izložbe u Tvrđavi i saradnja sa Nišvilom

Pored Toškovićeve postavke u Sinagogi, u Paviljonu u Tvrđavi do 5. avgusta traje izložba „Fraktali“ Đorđa Stanojevića, dok se izložba Magdalene Pavlović Ostojić završava 20. jula.

Nakon toga Galerija savremene likovne umetnosti Niš priprema izložbu u saradnji sa Nišvil džez festivalom, namenjenu ljubiteljima likovne umetnosti, džeza i muzike.

Galerija svoj umetnički fond predstavlja i van Niša. Radovi nastali tokom saziva Likovne kolonije Sićevo 2025. godine predstavljeni su u Zagorju ob Savi u Sloveniji, gde je ostvarena saradnja sa umetnicima iz Srbije, Slovenije i drugih zemalja.

Ćoćić Bilić ocenila je da su ovakvi susreti važni zbog neposredne razmene iskustava, umetničkih praksi i ideja. Likovna kolonija Sićevo osnovana je 1905. godine na inicijativu Nadežde Petrović, obnovljena je 1964. godine i od tada se održava u kontinuitetu.

Nova međunarodna i regionalna saradnja biće nastavljena gostovanjem u Galeriji „Petar Lubarda“ u Andrićgradu. Tamo će biti predstavljena izložba „Jugoslovenski period Likovne kolonije Sićevo“, koja obuhvata radove umetnika iz Srbije, Bosne i Hercegovine, Hrvatske i Slovenije.

Postavka donosi dela nastala tokom prvih 30 saziva kolonije i oživljava ideju Nadežde Petrović o kulturnom i društvenom povezivanju južnoslovenskih naroda.

Pet zbirki, 55 godina i 2.005 umetničkih dela

Jedan od najvažnijih projekata Galerije ove godine je monografija posvećena 55-godišnjem radu ustanove. Publikacija na oko 540 strana nosi naziv „Pet zbirki, 55 godina, 2.005 dela“ i predstavlja pregled rada Galerije od osnivanja 1970. do 2025. godine.

U monografiji su predstavljeni istorijat ustanove, muzeološka praksa, izdavačka delatnost, Likovna kolonija Sićevo, Grafička radionica, međunarodne saradnje i najznačajnije samostalne i kolektivne izložbe organizovane u Oficirskom domu, Paviljonu u Tvrđavi i Salonu 77.

Galerija je za 55 godina u Nišu priredila oko 1.450 izložbi, dok je svih 2.005 dela iz njenog fonda profesionalno fotografisano i predstavljeno kroz zbirke.

Monografija je rezultat rada čitavog tima ustanove i trebalo bi da predstavlja važan dokument za buduće generacije kustosa, istraživača i istoričara umetnosti.

Redakcija Nš TV