Propaganda i laž kao povod za bombardovanje – 15. januar 1999. godine

Na današnji dan navršava se 27 godina od događaja u selu Račak, u opštini Štimlje na Kosovu i Metohiji, koji je – prema brojnim navodima i dokazima iz domaćih izvora – iskorišćen kao ključni propagandni povod za NATO bombardovanje SR Jugoslavije, započeto dva meseca kasnije.

U Račku je 15. januara 1999. godine došlo do sukoba snaga bezbednosti SRJ sa pripadnicima tzv. OVK, koji su u tom periodu delovali na području Štimlja. Već narednog dana, 16. januara, tadašnji šef Verifikacione misije OEBS-a na KiM Vilijam Voker javno je optužio srpske snage za navodni masakr nad 45 nenaoružanih albanskih civila. Međutim, srpska strana je od početka insistirala da je reč o pripadnicima naoružane formacije, koji su u tom području vodili napade na bezbednosne strukture i civile.

Prema podacima iz tog perioda, u zoni Štimlja od jula 1998. do januara 1999. bilo je više ubistava i ranjavanja, među kojima su stradali pripadnici policije, Vojske Jugoslavije, ali i civili. Neposredan povod za policijsku akciju u Račku, navodi se, bila su prethodna ubistva policajaca, nakon čega je sprovedena operacija sa ciljem razbijanja naoružane grupe smeštene u selu.

U akciji je učestvovalo oko 135 policajaca, a borbe su trajale do popodnevnih sati. Nakon završetka sukoba, u selu je, prema navodima iz zvaničnih izveštaja, pronađeno i zaplenjeno naoružanje, municija, kao i improvizovana utvrđenja, rovovi i položaji – što je dodatno pojačalo tezu da je Račak bio uporište OVK.

Kontroverze su se dodatno rasplamsale nakon povlačenja policijskih snaga, kada je sutradan u selo ušao Vilijam Voker i pred predstavnicima medija izneo tvrdnju da je reč o „masakru civila“, dok je državnim istražnim organima Srbije, prema tadašnjim izjavama, ulazak bio otežan i odložen. Istraga je, kako se navodi, započeta tek nekoliko dana kasnije, a tela su prebačena u Prištinu radi obdukcije.

Posebnu pažnju izazvali su i nalazi patologa, uključujući tim iz Finske. Iako su tumačenja kasnije bila predmet sporenja i političkih pritisaka, srpska strana je tvrdila da obdukcioni nalazi nisu ukazivali na tragove masakra, već na smrt usled dejstva vatrenog oružja u borbi.

O slučaju Račak oglasila se i istražni sudija Danica Marinković, koja je više puta isticala da je na terenu zatekla materijalne dokaze o prisustvu i delovanju naoružane formacije, kao i da se – prema njenim rečima – u Račku nije dogodio masakr nad civilima, već sukob u kojem su stradali pripadnici OVK.

U širem kontekstu, slučaj Račak je postao jedan od najvažnijih elemenata međunarodne kampanje koja je usledila, a zapadni zvaničnici su ga koristili kao argument u javnim nastupima. Godinama kasnije, i pored brojnih polemika, Račak je ostao simbol dubokog spora u tumačenju događaja i jedan od najosetljivijih momenata u savremenoj istoriji Srbije.

Izvor: (Tanjug)