Na današnji dan, 5. septembar: Od „kralja Sunca“ do tragedije u Minhenu
Danas je subota, 5. septembar 2026. godine. Ovaj datum kroz istoriju obeležili su rođenja znamenitih umetnika i vladara, važni politički događaji, ratne prekretnice, ali i velike tragedije.
Od Kampanele do bitke na Marni
Italijanski filozof Tomazo Kampanela rođen je 1568. godine. Kao dominikanski kaluđer i utopijski mislilac, čak 27 godina proveo je u zatvoru, a najpoznatije delo mu je „Država sunca“, u kojem je opisao svoje viđenje idealnog društva.
Francuski kralj Luj XIV, poznat kao „kralj Sunce“, rođen je 1638. godine. Na presto je došao kao petogodišnjak, nakon smrti svog oca Luja XIII. Na isti datum 1735. rođen je nemački kompozitor Johan Kristijan Bah, najmlađi sin Johana Sebastijana Baha.
Britanci su 1800. godine, pod komandom admirala Horejšoa Nelsona, preuzeli Maltu od francuskih trupa. Pedeset sedam godina kasnije umro je francuski filozof i matematičar Ogist Kont, jedan od začetnika pozitivizma i osnivača sociologije.
Petog septembra 1914. počela je prva velika bitka na reci Marni. Francuske snage, uz podršku britanskog ekspedicionog korpusa, pokrenule su kontraofanzivu koja je zaustavila nemačko napredovanje. Istog dana poginuo je francuski pisac i filozof Šarl Pjer Pegi.
Političke prekretnice i tragedije 20. veka
Sjedinjene Američke Države proglasile su 1939. neutralnost u Drugom svetskom ratu, politiku koja je promenjena nakon japanskog napada na Perl Harbor u decembru 1941. godine.
U Kongu je 1960. predsednik Žozef Kasavubu smenio premijera Patrisa Lumumbu, jednog od najpoznatijih lidera borbe za nezavisnost te zemlje. Lumumba je nekoliko meseci kasnije uhapšen i ubijen.
Jedan od najmračnijih događaja u istoriji sporta dogodio se 1972. na Olimpijskim igrama u Minhenu, kada je ubijeno 11 izraelskih sportista. Tokom sukoba stradala su i četvorica napadača i jedan nemački policajac.
Premijeri Severne i Južne Koreje sastali su se u Seulu 1990. godine, što su bili prvi razgovori na tako visokom nivou od završetka Korejskog rata. Francuska je 1995. počela novu seriju nuklearnih proba na pacifičkom ostrvu Mururoa, izazvavši osude i proteste širom sveta.
Događaji novijeg doba
U padu putničkog aviona na stambeni deo indonežanskog grada Medana 2005. poginule su 103 osobe u avionu i još 47 ljudi na zemlji.
U Beogradu je 2011. održana konferencija Pokreta nesvrstanih, tačno pola veka nakon prvog osnivačkog samita iz 1961. godine. Srbija nije članica Pokreta, ali je ponovo bila domaćin skupa.
Uragan Irma dostigao je 2017. najvišu, petu kategoriju iznad Kariba. Do slabljenja 12. septembra odneo je 134 života i prouzrokovao štetu procenjenu na oko 64 milijarde dolara.
Češki reditelj Jirži Mencl, jedan od simbola čehoslovačkog novog talasa i dobitnik Oskara za film „Strogo kontrolisani vozovi“, preminuo je 2020. godine.
Brazilski predsednik Lula da Silva je 2023. legalizovao dve zaštićene teritorije za autohtono stanovništvo Amazona, nastavljajući politiku priznavanja rezervata starosedelačkih zajednica.
Izvor: B92/Tanjug
Dragi čitaoci, ostanite u toku sa svim vestima na nistv.rs i u našim aplikacijama za Android i Apple uređaje.
Redakcija Niš TV
