Počasna artiljerijska paljba jedan je od najsvečanijih vojnih ceremonijala u Srbiji. Danas se najčešće izvodi iz šest artiljerijskih oruđa, uz ispaljivanje do deset plotuna, dok istorija pamti i mnogo raskošnije ceremonije. Rekordnih 101 plotun sa Beogradske tvrđave odjeknuo je 1923. godine, povodom rođenja prestolonaslednika Petra Drugog Karađorđevića.

Šest topova i deset plotuna za državne praznike

Počasna artiljerijska paljba predstavlja tradicionalnu vojnu počast kojom se obeležavaju najznačajniji datumi u istoriji Srbije, državni i vojni praznici, ali i zvanične posete stranih državnika, vojne parade i drugi događaji od posebnog značaja.

Prema ustaljenoj praksi, počasna paljba organizuje se dan uoči četiri važna praznika – Dana državnosti Srbije, Dana Vojske Srbije, Dana pobede nad fašizmom i Dana primirja u Prvom svetskom ratu.

Odluku o njenom izvođenju donosi predsednik Republike, čijom se naredbom precizno određuju mesto i vreme održavanja ceremonije, broj artiljerijskih oruđa i broj plotuna.

Dok se nekada svečanost izvodila iz 12 topova, uz deset plotuna, danas se najčešće koristi šest artiljerijskih oruđa, iz kojih se ispaljuje do deset plotuna.

Svaki plotun ispaljuje se po strogo utvrđenoj proceduri

Počasna paljba nije samo ispaljivanje topovskih plotuna, već vojni ceremonijal koji podrazumeva precizno utvrđen redosled aktivnosti.

Svečanost počinje podizanjem državne zastave i intoniranjem himne Republike Srbije. Nakon toga sledi čitanje naredbe predsednika Republike kojom se odobrava izvođenje počasne artiljerijske paljbe.

Oficir zadužen za komandovanje potom izdaje naređenje za početak paljbe, u skladu sa propisanim brojem plotuna.

Pripremni deo ceremonije, koji obuhvata podizanje zastave i čitanje naredbe, traje približno tri minuta. Prvi plotun mora biti ispaljen u tačno određeno vreme, dok se po završetku ceremonije zastava spušta.

Čak 101 plotun odjeknuo Beogradom 1923. godine

Tradicija počasnih topovskih plotuna na prostoru današnje Srbije traje duže od dva veka i povezana je sa nekim od najvažnijih događaja nacionalne istorije.

Jedan od najranijih zabeleženih primera datira iz 16. avgusta 1807. godine, kada je počasnom artiljerijskom paljbom sa Beogradske tvrđave pozdravljen dolazak Dositeja Obradovića u oslobođeni Beograd.

Decenijama kasnije, 1882. godine, topovski plotuni i zvona beogradskih crkava označili su otkrivanje spomenika knezu Mihailu Obrenoviću. Bila je to prva velika svečanost nakon proglašenja Srbije za kraljevinu.

Posebno mesto u istoriji zauzima 6. septembar 1923. godine. Tada je, povodom rođenja prestolonaslednika Petra Drugog Karađorđevića, sa Beogradske tvrđave ispaljen čak 101 topovski plotun.

Počasna artiljerijska paljba imala je važnu simboličku ulogu i 29. novembra 1945. godine, kada je njome obeleženo stvaranje nove jugoslovenske države.

Vojna tradicija koja povezuje prošlost i sadašnjost

Iako su se tokom istorije menjali broj topova, broj plotuna i povodi za izvođenje ceremonije, njena osnovna simbolika ostala je nepromenjena.

Počasna artiljerijska paljba i danas predstavlja izraz državnog poštovanja, vojničke discipline i čuvanja istorijskog nasleđa. Svaki plotun simbolično podseća na događaje i ličnosti koje su obeležile prošlost Srbije, dok sama ceremonija najavljuje obeležavanje važnih državnih datuma.

Izvor: (VS)