Pobeda koja je podelila svet: Mađar srušio Orbana, reakcije ne prestaju

Trijumf opozicionog lidera Petera Mađara na parlamentarnim izborima u Mađarskoj snažno je odjeknuo na domaćoj, regionalnoj i međunarodnoj političkoj sceni, izazvavši talas reakcija, od otvorene podrške zapadnih zvaničnika do oštrih upozorenja pojedinih javnih ličnosti.

Prema preliminarnim rezultatima, Mađarova stranka Tisa osvojila je dvotrećinsku većinu u parlamentu, čime je okončana šesnaestogodišnja vladavina Viktora Orbana.

Reakcije na izborni ishod variraju od pozdrava evropskih lidera, koji pobedu Tise vide kao povratak Mađarske evropskom političkom kursu, do kritika i upozorenja da bi promena vlasti mogla da proizvede dugoročne političke posledice.

Reuters navodi da su rezultat pozitivno ocenili brojni evropski zvaničnici, dok je deo američkih demokrata poraz Orbana predstavio kao udarac autoritarnom i krajnje desnom modelu politike.

Među onima koji su pozdravili ishod izbora bio je i Aleksandar Soroš, koji je ocenio da rezultat predstavlja veliku političku prekretnicu. Istovremeno, u međunarodnoj javnosti ponovo su otvorene stare političke podele oko nasleđa Viktora Orbana, njegovog odnosa prema Evropskoj uniji i sukoba sa mrežom organizacija koje se povezuju sa Džordžom Sorošem.

Reuters podseća da je Orban godinama bio u sukobu sa evropskim institucijama zbog pitanja vladavine prava, medijskih sloboda i demokratskih standarda.

Podršku promeni vlasti izrazila je i bivša američka državna sekretarka Hilari Klinton, dok su iz evropskih političkih centara stizale poruke da Mađarska sada ima priliku da obnovi odnose sa Evropskom unijom i ojača demokratske institucije.

AP navodi da su pobedu Mađara pozdravili i brojni evropski lideri, ocenjujući da bi nova vlast mogla da vrati Budimpeštu bliže evropskom političkom toku.

Čestitke su stigle i iz regiona. Hrvatski premijer Andrej Plenković saopštio je da je razgovarao sa Peterom Mađarom i poželeo mu brzo formiranje vlade i uspešan mandat, uz poruku da očekuje nastavak i unapređenje saradnje Hrvatske i Mađarske na bilateralnom i evropskom nivou.

Sa druge strane, Ilon Mask je reagovao znatno oštrije, ocenjujući da će se posledice političkog zaokreta u Mađarskoj tek videti. Reuters navodi da je Mask kritikovao izborni rezultat i sugerisao da je prevagnuo uticaj Džordža Soroša, što dodatno pokazuje koliko je ishod izbora produbio međunarodne političke podele u tumačenju budućeg pravca Mađarske.

Pobeda Petera Mađara tako nije označila samo promenu vlasti u Budimpešti, već i početak nove političke faze za Mađarsku, uz očekivanja da će nova vlada pokušati da sprovede antikorupcijske reforme, obnovi veze sa Evropskom unijom i redefiniše međunarodnu poziciju zemlje. Ipak, kako navode Reuters i AP, ostaje otvoreno pitanje koliko brzo i koliko duboko će te promene moći da budu sprovedene u praksi.