Konstantin Veliki – car rođen u Nišu koji je promenio tok istorije
Na današnji dan, 337. godine, u blizini Nikomedije, današnjeg Izmita u Turskoj, umro je rimski car Flavije Valerije Konstantin, poznatiji kao Konstantin Veliki. Samo nekoliko dana pre smrti, primio je krštenje, čime je i formalno prešao u hrišćanstvo – veru kojoj je prethodno otvorio vrata Rimskog carstva i zauvek promenio tok svetske istorije.
Konstantin Veliki ostao je upamćen kao jedan od najznačajnijih vladara Rimskog carstva. Njegovo carevanje obeležili su veliki vojni uspesi, snažne političke odluke i prelomni verski događaji. Za Niš, međutim, njegovo ime ima posebno značenje, jer je upravo u tadašnjem Naisusu, današnjem Nišu, rođen 27. februara 272. godine.
Poreklom iz vojničke porodice, Konstantin je od mladosti sticao iskustvo uz oca Konstantina Hlora, rimskog vojnog zapovednika i tetrarha. A od majke carice Jelene, koja je u Jerusalimu pranašla najveću hrišćansku relikviju Časni krst, nasledio je ljubav prema hrišćanstvu.
Posle očeve smrti, 306. godine, vojska ga je u Eborakumu, današnjem Jorku u Britaniji, proglasila za cara. Usledile su godine borbi za vlast, u kojima je Konstantin pokazao vojničku odlučnost i političku mudrost.
Prekretnica u njegovom usponu bila je bitka kod Milvijskog mosta 312. godine, kada je porazio svog rivala Maksencija. Prema predanju, Konstantin je uoči bitke imao viziju krsta i poruke da će pod tim znakom pobediti. Taj događaj ostao je duboko vezan za njegov odnos prema hrišćanstvu.
Samo godinu dana kasnije, 313. godine, Konstantin je zajedno sa Licinijem doneo Milanski edikt, kojim je hrišćanima, ali i pripadnicima drugih vera, garantovana sloboda veroispovesti. Time su okončani progoni hrišćana, vraćena im je oduzeta imovina, a hrišćanstvo je dobilo pravo da se slobodno ispoveda u Rimskom carstvu.
Konstantin je kasnije osnovao i Konstantinopolj, novu prestonicu carstva, učvrstio državnu vlast i ostavio trag koji daleko prevazilazi vreme u kome je živeo. Ipak, za Nišlije, on nije samo velika istorijska ličnost, već najpoznatiji čovek rođen na ovim prostorima.
Njegova zaostavština u Nišu najvidljivija je kroz arheološki lokalitet Medijana, antičko naselje na istočnom obodu grada. Na tom prostoru nalazila se raskošna rezidencija iz vremena Konstantina, sa ostacima vile, mozaika i ranohrišćanskih crkava, koje i danas svedoče o značaju Naisusa u doba kasnog Rimskog carstva.
Niš se svom najpoznatijem stanovniku odužio brojnim spomenicima, obeležjima i ustanovama koje nose njegovo ime. Veza Konstantina Velikog i njegovog rodnog grada nije samo istorijska činjenica, već važan deo identiteta Niša.
Zato se u Nišu sa posebnom pažnjom čuva sećanje na cara koji je rođen u Naisusu, a promenio istoriju sveta. Posebno mesto u tom sećanju ima i gradska slava, Sveti car Konstantin i carica Jelena, koja se obeležava 3. juna, kada Niš još jednom podseća na svoju duboku vezu sa jednim od najznačajnijih vladara kasne antike.
Redakcija Niš TV
